Web sitemize hoşgeldiniz, 12 Aralık 2018

Bodur Elma Yetiştiriciliği

bodur elma yetiştiriciliği

Bodur Elma Yetiştiriciliği

Günümüz dünyasında elma üretiminin yapıldığı ülkelerde büyük bir değişim yaşanmaktadır. Yaygın olarak yetiştirilen Starking Delicious ve Golden Delicious gibi birkaç çeşidin Pazar fiyatının düşük olması ve maliyetlerinin azaltılması yönündeki istekler, yeni çeşitlerle ve geleneksel sistemden uzak modern meyve bahçeleri tesis edilmesini mecbur kılmıştır. Geleneksel meyve bahçelerinde üretim geç başladığı ve bahçe tesis masraflarının yüksek oluşu erken üretime yatan bodur çeşitlerin tercih edilmesine neden olmuştur.

Bu kapsamda yoğun (sık dikim) bodur elma yetiştiriciliği bir çok üretici için potansiyel olarak karlı görünse de, dikkatlice düşünülüp karar verilmelidir. Daha fazla ağaç sıklığı, destek yapıları ve geleneksel meyve bahçelerine göre daha çok önemli olan ağaç terbiyesi gibi unsurları içeren yoğun meyve kavramı, tüm meyve üretim bölgeleri ya da tüm üreticiler için uygun olmayabilir. Bodur Elma Yetiştiriciliği

Birçok meyve üreticisi maliyetlerin azaltılmasıyla karlılığın artacağını düşünür. Ancak karlılık, ne sadece maliyetler, nede toplam gelirle ölçülür. Karlılığı belirleyen bu ikisi arasındaki farktır. Bundan dolayı toplam gelir maliyete artışından daha büyük derecede artsa, yükselen maliyete rağmen bir üretici hala karlılığını artırabilir. Bu yoğun meyve bahçeciliğinin arka planındaki temel ekonomik görüştür. Bodur meyve bahçelerinin ilk tesis masrafı, klasik meyve bahçelerinin tesis masraflarından fazladır. Bu bağlamda bodur meyve bahçesi tesis etmeden iyi planlamanın ve bahçe sistemine karar verilmelidir. Meyve bahçesi sisteminin seçiminde; anaç, ağaç sıklığı, ağaç düzenlemesi, ağaç (fidan) kalitesi, terbiye metodu, budama tekniği ve destek sistemi unsurlarının iyi irdelenmesi gerekir.

Bodur elma bahçesi tesisinde, bir üreticinin hangi sitemi seçeceğine karar vermesi, önemli güçlüklerden biridir. Tercih edilebilecek bir çok meyve bahçesi yönetim sistemi vardır. Seçilen sistemin hedefi; birim alandan en yüksek verimin sağlanması yanında, verimliliği sürekli kılmak için etkili bir yöntemin oluşturulması gereklidir. Ancak ülkemizde durum bu kadar iç açıcı değildir. Üreticilerimizin geleneksel elma yetiştiriciliğindeki alışkanlıklarıyla devam etmeleridir. Birçok üretici için; bodur anaçların kullanımıyla yapılan bodur (sık dikim) elma yetiştiriciliği problem olmaya başlamıştır.

Toprak Hazırlığı

Bahçe kurulacak arazi uzun süre işlenmemiş ise sürüm öncesi toprak patlatılmalı ve ardından derin sürülerek ve yaz mevsimi sonuna kadar toprağın havalanmasını ve güneşlenmesini sağlamak için beklenmelidir. Eğer daha önce yetiştiricilik yapılan bir alanda dikim yapılacak ise bahçe yapılacak yerin toprağı ilkbahar, yaz aylarında derin bir şekilde sürülmelidir. Çıkan eski kökler temizlenmelidir. Sonbaharda kesekleri kırmak dağıtmak, araziyi tesviye etmek için tırmık veya diskaro çekilerek arazi dikime hazır hale getirilir. Elma fidanı dikilmeden önce mutlaka toprak analizleri yardımı ile bahçe kurulacak alanın toprak özelliği ve içeriği belirlenmelidir.

Toprağın hazırlanması sırasında genel olarak yapılacak uygulamalar; gerek olduğu takdirde dikim öncesi dekara; 3-4 ton yanmış çiftlik gübresi, 25-50 kg Triple Süper Fosfat (TSP) veya Diamonyum Fosfat (DAP) 20-40 kg Potasyum Sülfat, gübreleri uygulanabilir.

Uygulama sırasında gübreler pulluk yardımı ile derin sürüm yapılarak toprağın 20-25 cm derinliğine ulaştırılmalıdır. Damla veya mini sprink sistemi kurulacak ise azot, fosfor ve potaslı gübreler sulama ile birlikte bir program dahilinde verilir.

Dikim Yerlerinin Belirlenmesi

bodur elma yetişriciliğiFidan dikimi yapılmadan önce dikim noktaları kazıklarla işaretlenir, bu amaçla uzun bir ipin arazinin üst başına gerilmesi ile dikim sıraları, sağ yada sol başına gerilmesi ile de ilk sıranın fidan yerleri belirlenir. Bu aşamadan sonra her sıraya gerilen ip doğrultusu boyunca fidan aralıklarına eşit boyda bir demir profil yada şerit metre yardımı ile sıra üzeri fidan yerleri tek tek ve kontrollü olarak belirlenir, kamışlarla işaretlenir. Önerilen bodur ve yarı bodur elma dikim aralıkları (m) aşağıdaki verilmiştir.

Bodur elma örnek dikimDikim sıklığı arttıkça dekara dikilen fidan sayısı artmakta, dolayısıyla ilk yıllarda dekardan alınan meyve miktarı da artmaktadır. Güneş ışığından iyi yararlanmak amacı ile dikim sıraları kuzey–güney istikametinde olmalıdır. Tozlayıcı çeşit sırası 30 m’yi geçmemelidir. Bu amaç ile her 5-6 sırada bir dölleyici sırası dikilmelidir. Yandaki şekilde belirtilen örnek dikim planında içi dolu yuvarlak noktalar dölleyici çeşidin dikim yerlerini, siyah oval çizgiler ise ana çeşitlerin dikim yerlerini belirtmektedir.

Bodur elma fidan dikimiFidan yerlerini belirlemede ve fidan dikimi esnasında dikim tahtası kullanılmalıdır. Fidan dikilecek çukur, burgu yada elle kök uzunluğunun yaklaşık 2 katı (40 cm) çapında ve 30- 40 cm derinliğinde olacak şekilde hazırlanır. Bazen pratik olması amacı ile sıra üzeri, kanal açan pullukla derin ve geniş olarak sürülür ve dikim yapılır.

Drenajı bozuk olan topraklara drenaj kanalları açılmadan dikim yapılmamalıdır. Su geçirgenliği az olan arazide 50 cm genişlik ve 30 cm yüksekliğindeki set üzerine çukur açıldıktan sonra fidan dikilmesi ve iki sıranın tam ortasına tekli pullukla 25 cm derinlikte bir kanal açılması bahçenin uzun ömürlü olması için iyi bir tavsiyedir.

Fidan Dikimi

Bodur elma köklerin temizlenmesiBasit bir işlem olan fidan dikim işlemi doğru yapılmadığı takdirde ağaçlar gelişemezler veya ölürler. Dikim yapılırken dikilecek fidanlar uzun süre açıkta bırakılmamalı, köklerin kurumasına izin verilmemelidir. Fidanlar nemli olarak korunmalıdır. Fidan dikimi genel olarak sonbaharda yaprak dökümü ile ilkbaharda ağaçlara su yürümesine kadar geçen zamanda yapılır. En uygun dönem kışı ılık geçen yerlerde sonbaharda, kışı sert geçen yerlerde ilkbaharda dikmektir. Fidanlar iklim ve toprak şartlarının müsait olduğu durumlarda ağaca su yürümeden önce dikilmelidir. Kışı çok sert olmayan kurak yerlerde sonbahar dikimi daha iyi sonuç verir.

Dikimi yapılacak olan fidanların köklerindeki yaralı ve kırık kısımlar makas ile temizlenir. Özellikle odunsu kökler başta olmak üzere bu sayede söküm sırasında zarar görmüş kök parçaları kesilerek temizlenmiş olur. Daha sonra bir kap içerisinde hazırlanan ilaçlı suya (100 litre suya 400 g Captan + 100 g Benlate veya 100 litre suya 400 g Captan + 100 g Deresol) fidan kökleri daldırılarak kök hastalıklarına karşı önlem alınır.

Fidan dikim yerleri küçük kazıklarla belirlendikten sonra gerek çukurların açılması gerekse fidanların dikimi için dikim tahtası kullanılmalıdır. Böylece fidanların tam işaretlenen yerlere dikilmeleri nedeniyle sıraların düzgün olması sağlanır.

Açılmış olan çukurlar içerisine üst toprak konur ve kümbet yapılır. Fidan dikim tahtasının ortasına aşı noktası hakim rüzgara karşı (genellikle güneye bakacak şekilde) ve aşı noktası toprak seviyesinden 20 cm yukarıda olacak şekilde yerleştirilir ve toprakla doldurulur.

Kökler arasında hava boşlukları kalmaması için toprak, hafif hafif ayakla bastırılarak yerleştirilir. Killi ağır topraklarda sıkıştırma işlemi su ile yapılmalıdır. Fidan dikiminden hemen sonra derhal 20-25 litre can suyu verilmelidir. İlkbaharda dikilen dalsız fidan tamamen, don tehlikesi tamamen geçtikten sonra aşı noktasından 65-70 cm, yerden ise 85-90 cm’ den lider olabilecek iyi gelişmiş bir gözün 1-2 mm yukarından meyilli kesilir. Fidanın 1-2 dalı varsa bu dallar kesilir ve fidan yukarıda tarif edildiği şekilde bir göz üzerinden kesilerek dikilir.

Fidanın DikilmesiFidanlıktan alınan fidan geniş açı ile çıkmış en az 5-8 dallı ise fidan dallı olarak dikilir. Dikim işlemi çiçeklenmeye yakın bir zamanda yapılmış ise dalların uzunluğunun yarısı bir alt gözden kesilir. Dikim işlemi çiçek açımından 6-8 hafta önce yapılmış ve dalların uzunluğu 60 cm’ den az ise dalların uç kesimini yapmak isteğe bağlıdır.

Kesilmeden bırakılan ve yere paralel olacak şekilde eğilen dallar ikinci yıl bol meyve verecektir. Bunun aksine dal uzunluğunun 1/4 veya 1/3 ünün kesilmesi dallanmayı arttıracak, meyve gözünün gövdeye yakın yerde oluşmasını arttırarak ölü göz (çıplak gövde) oluşumunu azaltacak ve dalın kalınlaşmasına neden olacaktır. Dallı fidan dikiminde lider en üstteki daldan 30-35 cm yukarıdan kesilir, ancak kesimden sonra dallanma olacağı ve birinci katta dal sayısı artacağı için yeni çıkan dallar koparılır ve liderin büyümesi sağlanır.

Bodur Ağaçlarda Direk Dikimi

Direk Dikim İşlemiModern meyve yetiştiriciliğinde bodur anaçlar (M9, M26) kullanıldığında; ağaçların yıkılmasını önlemek, dalları eğmek ve meyve yükünü taşımak amacıyla her ağaca bir direk veya telli terbiye sistemi gereklidir.

Bu amaç için sanayi borusu, empreylenmiş ağaç direk veya beton direkler kullanılmaktadır. Direk dikim işlemi fidan dikiminden önce yapılır ise çok iyi olur.

Sulama ve Gübreleme

Sulama; diğer tarımsal faaliyetlerde olduğu gibi etkinliği arttıran ve günümüz iklim koşullarında mutlaka gerekli olan bir uygulamadır. Sulama uygulamasının önemi kadar bir sulamada verilmesi gerekli olan su miktarı ve sulama zamanın iyi belirlenmesi gerekir. Meyve yetiştiriciliğinde kontrollü su uygulaması meyve verim ve kalitesine büyük ölçüde etki eder.

Kontrollü su uygulamaları modern sulama yöntemleri ile mümkündür. Bu yöntemlerin başında damla ve mini yağmurlama sulama yöntemleri gelmektedir.

M9 anacı ile sık dikilen bahçeler için damla, M106 anaçları ile dikilen bahçelerde mini yağmurlama sistemleri uygundur. Bodur elma yetiştiriciliğinde yöntemlerden her ikisi de kullanılabilir. Ancak yöntem seçiminde;

  1. Bitkinin sıra üzerindeki aralığı
  2. Su kaynağının debisi
  3. Su içindeki çözünmüş maddelerin miktarı
  4. Toprağın bünyesi (hafif, ağır toprak) etkilidir.

Unutulmaması gereken en önemli koşul, ağacın gölgelediği alanın yani kök bölgesinin tamamına yakın ıslatılmasıdır. Hangi sistem kurulursa kurulsun bitkinin su ihtiyacının tam karşılanması tavsiye edilir. Damla yada mini yağmurlama sulama yöntemiyle sulama yaparken özellikle aşırı sulamalardan kaçınmak gerekir. Aşırı sulamalarda besin maddeleri kök bölgesinden yıkandığı gibi sürgün gelişimi de fazla olur ve meyve gözü oluşumları azalır, ayrıca kloroz gözlenir. Dolayısıyla üreticilerimizin sulama yaparken bitkide oluşan durumları iyi incelemesi buna uygun sulama programı oluşturması tavsiye edilir. Bunun yanında unutulmaması gereken ağır bünyeli toprakların su tutma kapasiteleri hafif bünyelilere göre daha fazla olacağından çok geçirgen topraklarda sulama aralıkları ve uygulanan su miktarı fazla olabilir. Yapılan araştırmalara göre özellikle çiçek döneminde sulama yapılmaması ve meyve bağlamanın ardından yaratılacak su stresi sonucunda meyve dökümü artar, meyve kalitesi büyük ölçüde azalır ve ebadı küçük kalır. Ancak meyvede istenen tat ve aroma ve iriliğinin korunması amacıyla sulama düzenli yapılmalıdır. Gübreleme programı yapılırken mutlaka toprak ve yaprak tahlili (tam çiçeklenmeden 8-10 hafta sonra) sonuçları göz önünde tutulmalıdır. Ancak genel bir tavsiye olarak aşağıdaki gübre uygulaması yapılabilir.

Dikimden Sonraki İlk Yıl

Dikim anında, fidan çukuruna kimyasal gübre uygulamaları yapılması, yanlış uygulamalar sonucunda taze köklerin yanmasına neden olabileceğinden tavsiye edilmez. Bunun yerine, vejetasyon başladıktan 2-3 hafta sonra damla yada mini sprink sistemi ile gübrelemelere başlanması tavsiye edilmektedir. Vejetasyon dönemi içerisinde 2 kez mikro elementleri içeren bir yaprak gübresi ile uygulama yapmak uygun olmaktadır. Ayrıca dikimden sonraki ilk yıl 3-4 kg N/da, 1,5-2 kg P2O5/da, 5- 6 K2O /da besin elementi için;

  • 10 kg Amonyum Sülfat
  • 2 kg MAP (Mono Amonyum Fosfat)
  • 12 kg Potasyum Sülfat veya Potasyum Nitrat
  • 2 kg Fosforik Asit ( %85 ) uygulaması yapılmalıdır.

Normal verimdeki bir bahçe için;

  • 8-10 kg N/da, 2-3 P2O5 /da, 14-16 kg K2O /da
  • 30 KG Amonyum Sülfat
  • 5 kg MAP
  • 32 kg Potasyum Sülfat veya Potasyum Nitrat
  • 8 kg Magnezyumlu bir gübre Bortraks ve Zimtraks sonbaharda yapraktan uygulanır.

Budama ve Terbiye Yöntemi

Budama ve terbiye teknikleri, ağaç şeklini, güneş ışığının taç içinde dağılımını belirler ve meyve verimi ile vejetatif gelişme arasında kritik dengeyi doğrudan doğruya etkiler.

Bodur meyvecilikte budama tercihleri;

  • Bir veya daha az yaşlı dalların (yazlık sürgünlerin) uzunluğunun azaltılması olan tepe kesimleri,
  • Bir veya daha az yaşlı dalların (yazlık sürgünleri) tabanda tamamen uzaklaştırılması olan seyreltme kesimler,
  • Yaşlı kısma doğru kesilerek dal uzunluğunun azaltılması olan kısaltma kesimler,
  • Yeni sürgünlerin çıkması için genellikle kısa bir gövde bırakılarak yaşlı dalların çıkış noktalarından tamamen uzaklaştırıldığı yenileme kesimleri, şeklindedir.

Sürekli bir yüksek üretim isteğini gerçekleştirmek için öncelikle generatif ve vegetatif gelişim arasında dengeyi sadece oluşturmak yeterli değil, aynı zaman da muhafaza edilmesi gerekir. Eğer budama ve terbiye seçimleri akıllıca yapılmışsa dengenin sağlanmasında genellikle başarılı olunur.

Vegetatif gelişimi azaltmada kullanılabilecek yöntemler; Seyreltme budamaları ve dalların yayvanlaştırılmasıdır.

Sürgün gelişimini teşvik etmek için kullanılacak yöntem ise tepe budamaları ve dalları doğal pozisyonlarından (daha çok dikey) bırakmaktır.

Lider dallı ağaçlardaki budama ve terbiye için gerekli olan ustalık, karmaşık değildir. Fakat güçtür. Seçilen anaca göre ( M9, M106 vb. ) budama ve terbiye sistemleri dikimden itibaren itina ile uygulanmalıdır.

M9 Anaçlı Ağaçlarda Budama Ve Terbiye

Dikim Yılında Budama

Dalsız bir fidan dikilmiş ise aşı noktasından 70 cm veya yerden 85-90 cm’den iyi bir göz üzerinden kesim yapılır. 1-2 dallı fidan dikilmiş ise dallar kesilerek fidan tek kamçı haline getirilir ve yukarı da izah edildiği şekilde kesilir (Şekil 7). Gözler 1-2 cm sürünce en tepedeki iki göz (lider olması için) bırakılır. Diğer 3.4.5 ve 6. göz koparılır. Böylece koparılan gözlerin altındaki diğer gözlerden geniş açılı dallar elde edilir.

Budama ve göz elde edilmesi

Geniş Açılı Dal Oluşturulmasıİlk 50-60 cm’de oluşan dal grubundaki sürgünler 10-15 cm boya geldiklerinde değişik istikametlere yönelmiş en az 3-4 dal mandalla geniş açılı olacak şekilde yatırılır. Bu sayede dal üzerinde erken meyve oluşumu temin edilmiş olur.

Lider olması için bırakılan gözlerden çıkan sürgünler 15-20 cm olunca dik ve güçlü gelişen biri lider olur, diğer sürgün kesilir. Böylece liderden 10-15 cm uzakta değişik yönlerde geniş açı ile çıkan 5 ila 7 dal elde edilir. Gelişen fidanda en az 3 dal olmalı. Granny Smith, Gala, Jonagold, Fuji gibi çeşitlerde 6-7 dal olabilir. Dallanma yerden en az 50-60 cm’ de başlamalı. 50 cm den aşağıdaki dallar kesilmeli.

İkinci Yıl Terbiye Ve Budama

Birinci yıl terbiye sonucunda en az 85 cm uzunluğunda büyümüş bir lider ve değişik yönlerde geniş açı ile çıkmış ortalama 40-60 cm uzunluğunda en az 3, ideali 5, kuvvetli büyüyen İkinci Yıl Budamasıağaçlarda 6-7 dalı olan bir ağaç elde edilmiş olacaktır. Lider en üstteki daldan 85 cm mesafeden birinci yılda olduğu gibi kesilir. Kesim yerinin altından 15-20 gün sonra süren sürgünler 2 cm olunca birinci yılda olduğu gibi kesilerek 2. kat dalları oluşturulur. 2. katta geniş açı ile çıkan 3-5 yeni dalımız olur. Bu dallar 1. yıldaki gibi kürdan, mandal veya iple bağlanarak güçlü büyümesi engellenir ve meyveye yatırılır.

2. yıl sonunda 1. katta 5-6 ana dalı ve ana dallarda meyve gözleri oluşmuş. Bu kattan 70 cm yukarıda 3-5 ana dalı ve 2. kattan itibaren yaklaşık 80 cm büyümüş bir lider elde edilir. Böylece ağaç piramit şeklinde, çam ağacına benzer şekilde büyütülmüş olur.


Üçüncü Yıl Terbiye Ve Budama

Üçüncü Yıl BudamasıAğaç uyanmadan önce 2. kattaki en üstteki daldan 75 cm yukarıda bir göz üzerinden tepe kesimi yapılır.

1. ve 2. yılda olduğu gibi 3-4 göz kaldırılarak 3. kat oluşumu yapılır. Üst üste gelerek güneş ışığını engelleyen dallar kaldırılır. Gereğinden fazla uzayan dallar bir meyve gözünden veya yan daldan kısaltılır.

Dallı Dikilen Fidanda Budama

Liderden, değişik yönlerde ve geniş açı ile çıkan asgari 3, ideali 5, kuvvetli gelişen çeşitlerde 6-7 dalı olan bir fidan dikilmiş ise; yere Dallı Dikilen Fidanda Budama50-60 cm den yakın olan dallar ve dik dallar kesilerek fidan dikilir. Dikim çiçek açmaya çok yakın dikilmiş ise dal uzunluğunun yarısı kesilir (Şekil 12). Fidan erken dönemde dikilmiş ise dal uzunluğunun 1/3 kesilerek dal kısaltılır. Lider dalın kesimi ise, en üst daldan 30 cm yukarıdan bir gözden kesilir. Kesimden sonra lider üzerinde çıkan sürgünler 1. katta 5-6 dal var ise kaldırılır. 3 dal varsa 2-3 sürgün dal olması amacı ile bırakılarak dal sayısı artırılır. Lider yaz boyunca büyümeye devam ederken liderden çıkan yan dallar geniş açı ile büyütülerek 2. kat dalları oluşturulur. Budama ve terbiye 2.3. yılda olduğu gibi devam edilir.

M106 Anacı Üzerinde Büyüyen Ağaçlarda Terbiye Ve Budama

Redchief gibi zayıf (spur) büyüyen çeşitlerde terbiye ve budama kuvvetli gelişen çeşitlerden aşağıda sayılan nedenlerden dolayı farklıdır.

Spur gelişen çeşitlerin büyüme özellikleri;

Fazla dal vermez ve dallar lidere rakip olarak dik gelişir.

Meyve gözleri dallar üzerinde spurlarda bol miktarda oluşur.

Meyve gözleri bol miktarda olduğu ve erken yaşlarda bol meyve verdiğinden sürgün gelişimi az olur. Spur Çeşitlerde Birinci Yıl Budaması

Birinci Yıl Terbiye Ve Budama

Lider aşı noktasından 60 cm’den veya yerden 75-80 cm’den kesilir. Kesim noktasının altındaki 1. ve 2. göz lider olması amacı ile bırakılır. Diğer 3, 4, 5 ve 6. gözler kaldırılır. Kaldırılan bu gözlerin altında gelişen sürgünler 45O açı ile büyütülür. Yere 40 cm’den aşağıda olan sürgünler temizlenir.

Böylece ana daldaki yan dallarında geniş açı ile büyümesi sağlanmış olur. Birinci yıl sonunda asgari 3-5 dalı olan ve dalları 45 derecelik açı ile büyümüş bir ağaç yapısı elde edilmiş olur.

İkinci Yıl Terbiye Ve Budama

İkinci Yıl Terbiye Ve Budama Birinci yıl 45 derece açı ile büyüyen dalların uzunluğunun 1/3’ü alt bir gözden kesilir. Kesim yerindeki gözden sonraki 2 göz kaldırılır. Böylece ana daldaki yan dallarında geniş açı ile büyümesi sağlanmış olur. İkinci yıl lider, 1. kattan 80 cm yukarıdaki bir göz üzerinden kesilir. Bitişik gözler daha önce izah edildiği şekilde kaldırılma işlemine tabi tutulur. Spur gelişen çeşitlerde en önemli konu yıllık gelişen sürgün uzunluğunun 1/3 ünün kesilmesi ve dalların 45-60 derecelik açı ile büyütülmesidir. Böylece; gözlerin bir kısmı atılarak iri ve kaliteli, güneş ışığının ağacın iç ve alt kısmına girmesi sağlanarak ta çok renkli ve kaliteli meyve alınmış olur. Bodur Elma Yetiştiriciliği

Etiketler:

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz